Mata do kodowania w przedszkolu: jak wybrać i od czego zacząć

Mata do kodowania w przedszkolu to po prostu duża plansza z polami, rozkładana na podłodze. Dzieci chodzą po niej, układają kartoniki i wydają sobie polecenia, a przy okazji uczą się myśleć krok po kroku. Brzmi prosto i takie jest, pod warunkiem że od początku wybierze się matę pasującą do sali i do grupy.

Poniżej opisujemy, na co patrzeć przy zakupie i jak poprowadzić pierwsze zajęcia, żeby nie skończyły się bieganiem po macie w kółko.

Czym jest mata do kodowania i do czego się przydaje

Mata to siatka kwadratowych pól, zwykle 10 na 10, 8 na 8 albo podobnie. Na polach kładzie się kartoniki z obrazkami, literami czy cyframi. Jedno dziecko jest „robotem”, drugie „programistą”, który mówi mu, jak przejść od startu do celu: dwa pola do przodu, obrót w prawo, jedno pole do przodu.

Tyle wystarczy, żeby zacząć kodowanie bez komputera. Dzieci układają sekwencję poleceń, sprawdzają ją własnymi nogami i od razu widzą, gdzie się pomyliły. Robot wszedł na złe pole? Trzeba wrócić i poprawić „program”. To jest ten moment, w którym przedszkolak pierwszy raz szuka błędu we własnym planie.

Na tej samej macie można potem liczyć, układać sylaby, ćwiczyć kierunki, kolory i kształty. Dlatego w wielu przedszkolach mata leży w kąciku cały rok, a nie tylko w „tygodniu kodowania”.

Na co patrzeć przy wyborze maty

Najpierw rozmiar. Pole na macie powinno pomieścić stopę dziecka i kartonik obok niej. W pomarańczowej KodujMacie (180 x 180 cm) wnętrze pola ma 13 x 13 cm, a niebieska jednoczęściowa ma 170 x 170 cm i siatkę 8 x 8. Mniejsze maty, takie do stolika, sprawdzają się przy pracy indywidualnej, ale przy grupie dzieci zaczynają się przepychać.

Potem materiał. Tani baner z nadrukiem po kilku tygodniach się marszczy, robią się na nim garby i dzieci się potykają. Dobra mata leży płasko, nie śmierdzi plastikiem po rozwinięciu i daje się przetrzeć wilgotną ściereczką. Sprawdźcie też, czy nie jest śliska, bo przedszkolaki chodzą po niej w skarpetkach.

Trzecia rzecz to czytelność. Grube, kontrastowe linie między polami pomagają dzieciom, które gorzej widzą albo łatwo się rozpraszają. Z tego powodu niebieska KodujMata ma pogrubione obramowanie kratek i spokojniejszy kolor.

I na koniec to, co dostajecie w zestawie. Sama mata to dopiero połowa. Bez kartoników i pomysłów na zajęcia szybko ląduje w szafie.

Pomarańczowa czy niebieska KodujMata?

Pomarańczowa to wybór dla typowej grupy przedszkolnej. Jest największa i ma najwięcej kartoników: matematykę, litery, orientację w przestrzeni. Niebieską wybierają zwykle przedszkola integracyjne i specjalne, a także nauczyciele pracujący z dziećmi ze spektrum autyzmu albo słabowidzącymi. Wersja składana na 4 części przydaje się w małych salach, gdzie matę trzeba rozkładać i chować kilka razy dziennie. Złożona mieści się na półce.

Szczegóły znajdziecie na stronach zestawu z pomarańczową KodujMatą i niebieskiej maty jednoczęściowej.

Gdzie rozłożyć matę i ile dzieci naraz

Mata 180 x 180 cm potrzebuje kawałka wolnej podłogi i około metra miejsca dookoła, żeby dzieci mogły usiąść. Na dywanie też leży, choć na płaskiej podłodze jest stabilniejsza.

Zwykle najlepiej sprawdza się 6-12 dzieci przy macie jednocześnie. Dwoje-troje działa na macie, reszta siedzi na brzegu i sprawdza, czy „robot” wykonał program. Przy całej grupie 25 osób lepiej podzielić zajęcia na tury albo połączyć matę z inną aktywnością przy stolikach. Inaczej połowa dzieci tylko czeka.

Pierwsze zajęcia z matą krok po kroku

Pierwsze spotkanie z matą nie musi mieć dużego celu. Chodzi o to, żeby dzieci złapały zasadę: polecenie, ruch, sprawdzenie. Plan na około 30 minut:

• Rozłóżcie matę przed przyjściem dzieci i połóżcie na niej trzy kartoniki: start, cel i jedną przeszkodę. Niech zobaczą ją od razu, bez tłumaczenia.
• Pozwólcie przez dwie-trzy minuty po prostu pochodzić po polach. Ciekawość i tak wygra, lepiej dać jej ujście na początku.
• Pokażcie trzy polecenia: krok do przodu, obrót w lewo, obrót w prawo. Strzałki z zestawu albo narysowane na kartkach.
• Wy jesteście robotem. Dzieci układają strzałki, a wy idziecie dokładnie tak, jak „zaprogramowały”. Gdy pomylą kierunek, wejdźcie na złe pole i zapytajcie, co poszło nie tak. Zwykle w tym miejscu jest najwięcej śmiechu.
• Zamieńcie się rolami: jedno dziecko jest robotem, dwoje układa program.
• Na koniec przesuńcie cel albo dodajcie przeszkodę i poproście o nowy program.

Tyle. Bez kart pracy, bez oceniania. Jeśli kilkoro dzieci po zajęciach samo wraca do maty, to dobry znak.

Co dalej, gdy dzieci już „programują”

Po kilku zajęciach można zwiększać trudność. Dłuższa droga, dwie przeszkody, program zapisany z góry na pasku papieru zamiast układany na bieżąco. Potem przychodzi pora na pętle („powtórz trzy razy”) i na łączenie kodowania z innymi tematami: robot zbiera po drodze cyfry od 1 do 5 albo litery imienia.

Gotowe scenariusze, krok po kroku, są w podręczniku do nauki kodowania, część 1. Pomysły na zabawy z ruchem znajdziecie też we wpisie 10 zabaw ruchowych rozwijających logiczne myślenie, a jeśli chcecie najpierw spróbować bez kupowania czegokolwiek, pobierzcie darmowe elementy do nauki kodowania.

Na najbliższy tydzień

Jeśli mata już jest w przedszkolu: wyjmijcie ją, połóżcie trzy kartoniki i zróbcie zajęcia z planu powyżej. Jeśli dopiero wybieracie, zmierzcie wolne miejsce w sali i pomyślcie, czy w grupie są dzieci, którym przyda się mocniejszy kontrast. Od tego zależy, czy lepsza będzie pomarańczowa, czy niebieska mata.